EDUKACJA RZECZPOSPOLITEJ OD XVI DO XVIII WIEKU

Hieronim Florian Radziwiłł

Ur. 04.05.1715 Biała Podlaska
Zm. 17.05.1760 Biała Podlaska

Dane rodziców

Karol Stanisław Radziwiłł (zm. 1719)

Anna Katarzyna Sanguszko

Wychowanie i wykształcenie

Odebrał staranne wykształcenie domowe, charakterystyczne dla stanu magnackiego. Reprezentował jednak dość niski poziom wykształcenia. W 1733 roku wyruszył w podróż edukacyjną po Europie, która miała bardziej prywatny (matrymonialny) niż edukacyjny charakter. Istotnym owocem wyjazdu zagranicznego (do 1735 roku) była znajomość języka niemieckiego i francuskiego.

Etapy kariery dot. edukacji

Był autorem instrukcji wychowawczej dla swoich dzieci, właściwie synów. Dokument zatytułowany "Edukacja, którą gdy mi Bóg Wszechmogący pozwoli mieć dziatki, dać myślę" zawiera szczegółowe wskazania pedagogiczne i edukacyjne dla poszczególnych etapów rozwoju dzieci, od wczesnego okresu życia po wiek dorosły i ożenek. Program nauczania obejmował wiele przedmiotów z różnych dziedzin wiedzy (retoryka, inżynieria, prawo, historia, geografia, ekonomia i artyleria), m.in. naukę języków obcych oraz kształcenie praktycznych umiejętności żołnierskich. Autor przypisywał ogromną rolę kształceniu właściwych postaw obywatelskich i prawości charakteru opartych na formacji moralnej i wyrobieniu gorliwej pobożności.

W pismach Hieronima Radziwiłła, których w jego czasach nie wydano drukiem, zachował się również projekt erygowania szkoły rycerskiej przeznaczonej do kształcenia młodzi szlacheckiej. Projektowany zakład naukowy miał się znajdować w dobrach radziwiłłowskich i być finansowany z budżetu autora tego pomysłu. Szkoła miała kształcić synów szlacheckich w różnym przedziale wiekowym, aż do 21 lat. Program nauczania był dość bogaty i obejmował przedmioty ścisłe (matematykę i ekonomię), przyrodnicze oraz humanistyczne (prawo i architektura). Istotna była również nauka nowożytnych języków obcych oraz praktycznych umiejętności wojskowych.

W układaniu swoich projektów edukacyjnych opierał się na dawnych i utrwalonych tradycjach, chociaż wykazał pewną oryginalność, kwestionując niektóre zalecenia i praktyki wychowawcze własnej matki. Opowiadał się za edukacją domową, wykazując jej przewagę (dzięki starannemu doborowi nauczycieli) nad nauczaniem szkolnym.

Zachowanie się kilku rękopiśmiennych kopii edukacyjnych projektów i postulatów Hieronima Radziwiłła świadczy o ich pewnej popularności i być może ograniczonym oddziaływaniu w XVIII wieku.

Fakty z życia osobistego

Był trzykrotnie żonaty: z Teresą Sapieżanką (ślub w 1740 roku), Magdaleną z Czapskich (ślub w 1745 roku) oraz Angeliką z Miączyńskich (1755). Dwukrotnie rozwiedziony. Nie pozostawił potomstwa.

Był jednym z najpotężniejszych magnatów polskich swoich czasów. Sprawował urzędy starosty przemyskiego, chorążego wielkiego litewskiego i podczaszego wielkiego litewskiego. W swoich dobrach utrzymywał prywatną armię, w której obowiązywała bardzo surowa dyscyplina i okrutne kary nawet za niewielkie przewinienia.

Żył w XVIII wieku.


Bibliografia

Podmiotowa

  1. Biblioteka Książąt Czartoryskich, Kraków, rękopis 1721, Hieronim Florian Radziwiłł, Edukacja, którą gdy mi Bóg Wszechmogący pozwoli mieć dziatki, dać myślę.
  2. Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, rękopis 2011, Hieronim Florian Radziwiłł, Edukacja, którą gdy mi Bóg Wszechmogący pozwoli mieć dziatki, dać myślę.
  3. Hieronim Florian Radziwiłł, Diariusze i pisma różne, oprac. M. Brzezina, Warszawa, 1998.

Przedmiotowa

  1. B. Królikowski, Wśród Sarmatów. Radziwiłłowie i pamiętnikarze, Lublin, 2000.
  2. P. Gad, "Ojcowski sercem i słowem" - Instrukcja wychowawcza autorstwa Hieronima Floriana Radziwiłła, Ogrody Nauk i Sztuk, 6, 2016.

I RP edu

O projekcie

Projekt „Społeczne i kulturowe uwarunkowania edukacji w Rzeczypospolitej XVI–XVIII wieku” (nr rejestracyjny 2bH 15 0122 83), realizowany przez Polskie Towarzystwo Historyczne w ramach programu „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2016–2019, ma na celu ukazanie idei edukacyjnych i programów kształcenia oraz instytucji związanych z edukacją w kontekście przemian społecznych i kulturowych dokonujących się w Europie i Rzeczypospolitej doby nowożytnej.

© 2021 Polskie Towarzystwo Historyczne. Wykonanie ecomme.pl